Zingeving en medemenselijkheid
The great escaper
In de zomer van 2014 haalde Bernard Jordan (Michael Caine) de krantenkoppen. Hij had een “grote ontsnapping” uit zijn verzorgingstehuis in scène gezet om zich bij mede-oorlogsveteranen te voegen op een strand in Normandië. Dit ter herdenking van hun gevallen kameraden tijdens de 70ste verjaardag van de landing op D-Day.
Het was een verhaal dat tot de verbeelding van de hele wereld sprak. Bernie leek de trots en het doorzettingsvermogen van zijn - snel verdwijnende - generatie te belichamen. Maar het was misschien ook slechts een verhaal dat we onszelf wijsmaakten om verschrikkingen als oorlog en ouderdom draaglijk te maken.
Het bitterzoete script onderzoekt de realiteit met humor en een zeer groot hart. Tijdens Bernies avontuur, dat slechts 48 uur duurde, vierde hij ook zijn 60ste huwelijksverjaardag met Irene (Glenda Jackson). De film huldigt hun oeroude liefde zonder sentimentaliteit, en met oog voor de lessen die we allemaal kunnen leren van de Grootste Generatie.
Inleiding en duiding door Christine, moreel consulente bij het Huis van de Mens Gent
Donderdag 20 maart 2025
Zingeving en medemenselijkheid Filmcyclus 2024 – 2025
Een initiatief van huisvandeMens-Gent i.s.m. Gentse Grijze Geuzen en Feniks vzw
Geuzenhuis, Kantienberg 9 te Gent
Welkom beste mensen,
Levinas, de filosoof, schreef: ‘We bestaan alleen door de blik van de Ander’.
Het is een uitspraak die, vind ik, uitstekend past bij de film van vandaag.
The great Escaper brengt een verhaal dat deze blik van de Ander, en dus ook het begrip medemenselijkheid, op verschillende terreinen en momenten van een mensenleven in de kijker zet. Die blik… tussen het oudere echtpaar. Die blik… tussen hen en het personeel van het verzorgingshuis waar zij verblijven.
Die blik… uit het verleden tussen strijdmakkers in de tweede wereldoorlog én tussen vroegere vijanden.
Waar gaat het over?
De film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van een bejaarde Britse oorlogsveteraan, Bernard Jordan, die in 2014 uit zijn verpleeghuis ‘ontsnapte' om het 70-jarig jubileum te kunnen bijwonen van D-Day 1944 op het strand van Normandië. Zijn ‘ontsnapping’ zette een enorme zoektocht en mediaspektakel in gang, die het wereldnieuws haalde.
Zijn echtgenote, met wie hij samen in een verpleeghuis verblijft, speelt het spelletje mee om zijn grote wens te verwezenlijken: zich nog eenmaal bij zijn collega-oorlogsveteranen te voegen ter herdenking van hun gevallen kameraden. Het personeel en de familie weet van niets en is behoorlijk in paniek.
De film loopt langs twee tijdlijnen.
In 2014 wonen de tachtigjarigen Bernard en Irene Jordan samen in een verzorgingstehuis weg van de moderne samenleving.
Daarnaast tonen flashbacks de tijd dat ze jong waren en hun 60-jarig liefdesverhaal, maar ook Jordans herinneringen (of misschien ingebeelde herinneringen) aan zijn vrienden die in gevaar waren op de stranden tijdens de landing in Normandië in 1944.
The Great Escaper vertelt niet alleen het inspirerende verhaal van een man die probeert in het reine te komen met zijn blijvende oorlogstrauma: het schuldgevoel tegenover zijn strijdmakkers die het niet overleefd hebben. Bernie’s avontuur, dat slechts 48 uur besloeg, viert ook de blijvende liefde in zijn 60-jarige huwelijk met Irene die haar echtgenoot steunt in zijn avontuur tegen alle professionele medische bezwaren in.
Ook het verzorgingshuis straalt warmte en medemenselijkheid uit: de sfeer en de zorg die door het personeel wordt tentoongespreid heeft mij wat minder huiverig gemaakt om er misschien ooit te moeten terechtkomen…
De hoofdrollen worden vertolkt doort Michael Caine en Glenda Jackson. Ik moest goed tellen maar ik las op Wikipedia dat Caine in zomaar eventjes 158 (!!) films en TV-producties heeft gespeeld. Hij heeft ook verschillende prestigieuze prijzen gewonnen. Zijn tegenspeelster Glenda Jackson is evenmin een onbekende met een prijzenpalmares en was in de jaren negentig ook een actieve politica voor de Britse Labourpartij.
Bijzonder is dat in 1923, toen de film is opgenomen, Caine en Jackson in het echte leven respectievelijk 89 en 86 jaar oud waren. Dus voor de meesten van ons: ook na onze pensionering kunnen carrière en succes wel degelijk nog ons deel worden…
Michael Caine mocht een week geleden zijn 92e verjaardag vieren, Glenda Jackson overleed een half jaar na de filmopnamen.
In een recensie las ik letterlijk:
The Great Escaper heeft grofweg drie hoofdlijnen: het belang van medemenselijkheid in onze omgang met ouderen, de volstrekte nutteloosheid van de Tweede Wereldoorlog en het geschenk van gelukkig getrouwd mogen zijn.
Een hartverwarmende feelgood-film waarin humor niet ontbreekt.
Ik zou zeggen dames en heren: geniet ervan en… liefst zonder gestoord te worden door GSM-signalen.
Ik begon met een quote van Levinas, sta me toe om hier ook te eindigen met nog een - op medemenselijkheid gerichte - gedachte van hem:
“Ik ben pas vrij in het gelaat van de Ander”
Christine Vercammen vrijwillig medewerker huisvandeMens / Feniks
De 89-jarige Bernard Jordan ontsnapt, aangemoedigd door zijn vrouw Irene, uit zijn woonzorgcentrum en trekt naar Frankrijk voor de herdenking van D-Day, 70 jaar geleden. Jordan's stunt haalt zelfs het nieuws, zo kunnen zijn vrouw & medebewoners zijn verhaal thuis mee volgen. Hij vocht zelf op de stranden op die bloederige, historische dag en is vastbesloten om erbij te zijn voor het herdenkingsmoment. Wanneer hij ter plaatse een groep Duitsers tegenkomt die daar ook gevochten hebben, ontstaat er een speciaal moment van herkenning tussen de toenmalige vijanden.
Commentaar
The Great Escaper is gebaseerd op het waargebeurde verhaal van Wereldoorlog II-veteraan Bernard Jordan. Dit biografisch drama, verfilmd door Oliver Parker, heeft ondanks het zware thema ook een hele mooie en humoristische toets. Het was de laatste film voor de twee hoofdrolspelers, die ook 45 jaar eerder al eens samenwerkten. Michael Caine (The Dark Knight, Interstellar) kondigde zijn pensioen aan en Glenda Jackson (Elizabeth is Missing) stierf een week na de screening van de film. De 90-jarige Michael Cane zet een sterke prestatie neer als Bernard Jordan, een waardig laatste wapenfeit.
Pers
"Michael Caine and Glenda Jackson exude ineffable class. The two British icons bring a huge amount of joy to the heartwarming true story of Bernard Jordan." ★★★★ - The Guardian
"Two wonderful performances have transformed this patriotic true story into a touching romance." - Rotten Tomatoes
Het zegt waarschijnlijk iets over ons beeld van bejaarden, dat een oorlogsveteraan die op eigen houtje zijn zorginstelling verlaat om de herdenking van D-Day bij te wonen bekend wordt als ‘The Great Escaper’. Het overkwam de 89-jarige Bernard Jordan, nadat de directie van zijn tehuis in het Engelse Sussex vanuit Normandië bericht kreeg dat hun bewoner veilig en wel zijn reisdoel had bereikt. Bij een ontsnapping stel je je iets anders voor, al had Jordan de overkant vermoedelijk niet gehaald als hij niet, geholpen door zijn echtgenote Irene, zijn plannen geheim had weten te houden.
Zodra de nationale media er lucht van kregen groeide ‘Bernie’ kortstondig uit tot icoon van Britse onverzettelijkheid. Bijna een decennium later is er nu de film, met twee al even iconische acteurs in de hoofdrollen.
Michael Caine en Glenda Jackson doen met verve wat van hen wordt verwacht: montere oudjes spelen. Ja, ze kibbelen, maar altijd met een zorgzame ondertoon waarin hun diepe verbintenis doorklinkt; hun koppigheid kan net niet hun hulpbehoevendheid maskeren; en op de juiste momenten komen ze dan toch weer opmerkelijk wijs uit de hoek. Oud zijn is geen feestje, daar zijn Rene en Bernie goudeerlijk over, en de film onderstreept die realiteit met de casting van deze twee daadwerkelijk hoogbejaarde acteurs – Jackson, die afgelopen zomer op haar 87ste overleed, speelt een mooie laatste rol tegenover Caine, die inmiddels heeft verkondigd dat hij nu, op de leeftijd van 90 jaar, echt met pensioen is.
Tegelijk wrijft de film de ongemakken van de ouderdom er ook weer niet té hard in, want de omstandigheden van hun onvermijdelijke aftakeling zijn ongeveer de beste waar je als mens op kan hopen. In het gezellige verzorgingshuis heeft het personeel altijd tijd en aandacht voor ze. Wielrenners op de boulevard vormen de voornaamste bedreiging van hun rustige oude dag.
THE GREAT ESCAPER
Heerlijke Britse feelgoodfilm met Michael Caine en de laatste rol van Glenda Jackson. Een veteraan op leeftijd besluit te ontsnappen aan zijn verzorgingshuis om nog één keer de herdenking van D-Day in Normandië bij te wonen.
In de zomer van 2014 haalt Bernard Jordan (Michael Caine) wereldwijd het nieuws met zijn ‘grote ontsnapping’ uit het verzorgingshuis waar hij woont. Zijn grote wens is om zich nog eenmaal bij zijn collega-oorlogsveteranen te voegen op het strand van Normandië ter herdenking van hun gevallen kameraden. The Great Escaper vertelt niet alleen het inspirerende verhaal van een man die probeert in het reine te komen met zijn blijvende oorlogstrauma. Bernie’s avontuur, dat slechts 48 uur besloeg, viert ook de blijvende liefde in zijn 60-jarige huwelijk met Rene (Glenda Jackson) die haar echtgenoot op fantastische wijze steunt in zijn avontuur
Gebaseerd op het waargebeurde verhaal van de Britse Tweede Wereldoorlog veteraan Bernard Jordan die op 89-jarige leeftijd ontglipte uit het verzorgingstehuis om de 70e herinneringsdag van D-Day in Normandië bij te wonen. Met top-acteur Michael Caine (90) in de hoofdrol en Glenda Jackson in haar laatste rol voor haar dood in 2023.
Trouw (★★★★) ‘Fantastische laatste rollen van twee acteerlegendes’
'The Great Escaper'
The Great Escaper gaat in op het verhaal van een veteraan van de Royal Navy: Bernard Jordan, vaak Bernie genoemd en vertolkt door Michael Caine. Hij verdween op 89-jarige leeftijd uit een verzorgingshuis om het 70e jubileum van D-Day bij te wonen. Tijdens zijn reis naar Frankrijk, die in juni 2014 het nieuws haalde, maakt hij nieuwe vrienden, neemt hij afscheid van een vriend die sneuvelde – en heeft hij te dealen met de plotselinge wereldfaam die zijn reis teweegbracht.
Een ontroerend verhaal, waarover met name op X (voormalig Twitter) veel wordt nagepraat. De film wordt een must-see genoemd, met een eenduidig advies: pak de zakdoekjes er maar alvast bij.
De laatste film van Glenda Jackson
Het is niet alleen de verhaallijn die deze film bijzonder maakt. Het is tevens de laatste film van actrice en voormalig parlementslid Glenda Jackson, die kort na de opnames overleed. Glenda Jackson is 87 jaar geworden.
Het promotiemateriaal van The Great Escaper doet een zoveelste koddige feelgoodfilm over een krasse knar vermoeden, in de lijn van The Unlikely Pilgrimage of Harold Fry. Maar nee, dit Britse drama heeft meer gemeen met een bescheiden film als The Straight Story. Het waargebeurde verhaal draait om een negentigjarige WOII-veteraan (Michael Caine) die met instemming van zijn vrouw (Glenda Jackson) hun verzorgingshuis ontvlucht om een D-day-herdenking in Normandië bij te wonen. Een tikje sentimenteel maar ook verfrissend eenvoudig en oprecht verteld, met prachtig spel van de hoogbejaarde hoofdrolspelers. Jackson (87) overleed kort na de opnames.
The Great Escaper is een klassieke maar soepele komedie, compleet ontdaan van zijpaden of ruis. Het levert een cinematografisch verfrissende ervaring op. De beeldschone beelden van de pier in Brighton en Hove (waar het verzorgingstehuis vlak in de buurt staat) komen goed binnen. Er is geen bombast en geen overdaad, maar toch wordt de (vergrijsde) setting met ragfijne huiden en rimpels treffend neergezet. De vergankelijkheid staat op de gezichten van de bewoners geschreven.
Aanvankelijk lijkt het accent te liggen op bejaard zijn: de eindeloze gebreken die horen bij het oud worden, de uitdaging van het behouden van een dagelijks ritme, de ingedaalde stilte en ingedutte sfeer in het verzorgingstehuis. Bernard Jordan en zijn vrouw Irene zijn bij hun eindstation aangekomen. Er heerst een gelatenheid in het verzorgingstehuis die een contrast vormt met de begeesterde Bernard. Er zijn bovendien geen tickets meer om de zeventigste herdenking van D-day bij te wonen. Maar deze film is duidelijk een eerbetoon aan de levenskunst en een protest tegen wegkwijnen achter de geraniums. Een nieuw hoofdstuk begint als zijn vrouw hem een aanmoedigend duwtje geeft en Bernard ertussenuit knijpt om toch (op eigen houtje) bij deze belangrijke herdenking aanwezig te zijn.
The Great Escaper heeft grofweg drie hoofdlijnen: het belang van medemenselijkheid in onze omgang met ouderen, de volstrekte nutteloosheid van de Tweede Wereldoorlog en het geschenk van gelukkig getrouwd mogen zijn. Hoewel dit drie compleet verschillende thema's zijn is het toch een gestroomlijnd geheel. De dynamiek in het huwelijk tussen Bernard en Irene Jordan is hartverwarmend en herkenbaar, maar ook hun jongere versies (gespeeld door Laura Marcus en Will Fletcher) weten het wonderschone samenzijn van de twee (in alle intensiteit) van het scherm te laten spatten.
De gruwelijkheid van de oorlog ligt in de personages verscholen en we moeten het vooral doen met de (raadselachtige) blikken van Bernard en zijn gezellige gastheer Arthur. Hun herinneringen zijn plaaggeesten maar worden niet uitgediept. Het weggestopte trauma van Bernard is niet ontluisterend en komt nergens helemaal uit de verf. Voor de oorlogsfilmliefhebbers: de film is geen Dunkirk, maar er zijn wel mooie montages aan de Normandische kust die zijn (ontwrichtende) herbelevingen sterk invoelbaar maken. De film is wat dat betreft zeker niet vernieuwend maar wel helder van toon.
Je zou The Great Escaper kunnen interpreteren als te zachtmoedig en te zoet. Net als in Love Actually zijn bijna alle personages goede, liefdevolle en begripvolle mensen. Ze zijn allemaal fijn en betrokken in de omgang en daarmee iets te mooi om waar te zijn, maar een glansrol is weggelegd voor verpleegster Adele. Danielle Vitalis weet haar volledig als nukkige, bezorgde en vermoeide jonge zorgmedewerker neer te zetten. Adele en Irene zijn aan elkaar gewaagd.
De dialogen kennen gelukkig wat bitsheid en sarcasme, zoals wanneer Bernard aan zijn steunende vrouw vraagt wat er mis is en ze met een grafstem terugkaatst dat ze gewoon stókoud is. De kordaatheid van Michael Caine voorkomt bovendien een te mierzoet of rooskleurig geheel. The Great Escaper heeft een zonnige dispositie en gaat over het kleine sprankje eigenwijsheid in ons dat we beslist niet moeten verliezen.